Τι αποκαλύπτει η ικανότητα κάποιου να λύνει τον Κύβο του Ρούμπικ για τον τρόπο που λειτουργεί το μυαλό του; Μια πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Experimental Brain Research, δείχνει ότι οι ιδιαίτερα έμπειροι λύτες μπορούν ουσιαστικά να «λύσουν» τον κύβο πριν καν τον αγγίξουν. Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη;
Ποιες δεξιότητες διαθέτουν οι λύτες;
Οι κορυφαίοι παίκτες αυτού του εμβληματικού νοητικού γρίφου καταφέρνουν να συνδυάζουν σύνθετη σκέψη με ταχύτατες κινήσεις, αξιοποιώντας στο έπακρο τις δυνατότητες του εγκεφάλου τους. Η μελέτη αποκτά ευρύτερη σημασία, καθώς προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για το πώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος προσαρμόζεται σε δραστηριότητες που απαιτούν ταυτόχρονα γνωστική επεξεργασία και ακριβή κινητικό έλεγχο.
Στο πείραμα, οι συμμετέχοντες είχαν 15 δευτερόλεπτα για να παρατηρήσουν έναν ανακατεμένο κύβο και να σχεδιάσουν νοητικά τη στρατηγική τους, πριν προχωρήσουν στη φυσική επίλυση όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη, τον κινητικό σχεδιασμό, τη χωρική αντίληψη και τις λεπτές κινητικές δεξιότητες λειτουργούσαν σε άριστο συντονισμό.
Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι τα εγκεφαλικά κύματα κατά τη φάση του σχεδιασμού ήταν σχεδόν τα ίδια με εκείνα της εκτέλεσης, κάτι που υποδηλώνει πως οι κορυφαίοι λύτες ακολουθούν την ίδια νοητική διαδικασία είτε σκέφτονται τις κινήσεις είτε τις εκτελούν με τα χέρια τους.
Γιατί κινούμαστε πιο αργά όταν πληκτρολογούμε;
Αρχικά, αυτό μπορεί να αποδειχθεί ακόμη και επικίνδυνο. Υπάρχει όμως και ένας πιο βαθύς λόγος: οι περισσότεροι άνθρωποι δυσκολεύονται να εκτελέσουν απαιτητικούς νοητικούς υπολογισμούς ενώ ταυτόχρονα πραγματοποιούν ακριβείς σωματικές κινήσεις. Έτσι, όταν κάποιος πληκτρολογεί στο κινητό ενώ περπατά, συνήθως μειώνει την ταχύτητά του, καθώς ο εγκέφαλος δεν μπορεί να κατανείμει αποτελεσματικά τους πόρους του σε δύο απαιτητικές εργασίες ταυτόχρονα.
Η επίλυση του Κύβου του Ρούμπικ είναι ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς προϋποθέτει αναγνώριση χρωματικών μοτίβων, απομνημόνευση και πρόβλεψη των συνεπειών πολλών κινήσεων εκ των προτέρων. Παρ’ όλα αυτά, οι επαγγελματίες λύτες – οι λεγόμενοι speed‑cubers – μπορούν να ολοκληρώσουν τον κύβο μέσα σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα.
Τι έδειξε η μελέτη για το speed‑cubing
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή 13 νεαρών ανδρών, μέσης ηλικίας 23 ετών, με εμπειρία στο speed‑cubing. Οι συμμετέχοντες μπορούσαν να λύσουν τον κύβο κατά μέσο όρο σε 17 δευτερόλεπτα. Οι επιστήμονες κατέγραψαν τη λειτουργία του εγκεφάλου τους καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.
Αρχικά, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τέσσερις ξεχωριστές γνωστικές δοκιμασίες που αξιολογούσαν επιμέρους δεξιότητες: αναδιάταξη χρωματικών σχημάτων ώστε να ταιριάξουν με έναν στόχο, εκτίμηση γωνιών και θέσεων γραμμών στην οθόνη, παιχνίδι μνήμης για αντιστοίχιση χρωμάτων και επανάληψη συγκεκριμένων κινήσεων σε φυσικό κύβο, με στόχο τη μέτρηση των λεπτών κινητικών δεξιοτήτων.
