Πώς συνδέεται η σεροτονίνη με τις εμβοές
Οι εμβοές περιγράφονται συνήθως ως ένας «φανταστικός» ήχος που γίνεται αντιληπτός μόνο από το άτομο που τον βιώνει. Συχνά παίρνουν τη μορφή ενός υψηλής συχνότητας κουδουνίσματος, σφυρίγματος, βουητού ή παλμικού ήχου.
Αν και ορισμένες αιτίες είναι γνωστές – όπως η απώλεια ακοής ή η συσσώρευση κυψελίδας στο αυτί – σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για ένα πιο σύνθετο νευρολογικό φαινόμενο, που δεν ξεκινά από το αυτί αλλά από το ακουστικό σύστημα του εγκεφάλου.
Η συνεχής παρουσία ενός ήχου που δεν «σβήνει» ποτέ αποτελεί σοβαρή επιβάρυνση για το ακουστικό σύστημα και την καθημερινότητα των ασθενών. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί άνθρωποι με εμβοές αναφέρουν συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και αυτοκτονικό ιδεασμό. Οι διαταραχές αυτές αντιμετωπίζονται συχνά με φαρμακευτικές αγωγές που περιλαμβάνουν τους εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs), οι οποίοι αυξάνουν τη δράση της σεροτονίνης στον εγκέφαλο.
Παρότι εδώ και δεκαετίες υπάρχουν ενδείξεις ότι η σεροτονίνη σχετίζεται με τις εμβοές, μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν σαφείς αποδείξεις ούτε ξεκάθαρη εξήγηση για τον μηχανισμό αυτής της σύνδεσης.
Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, ο νευροδιαβιβαστής σεροτονίνη – γνωστός κυρίως για τον ρόλο του στη ρύθμιση της διάθεσης – φαίνεται να επηρεάζει και τη σοβαρότητα των εμβοών.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια από ερευνητικές ομάδες στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η ενίσχυση της σεροτονινεργικής σηματοδότησης σε ένα συγκεκριμένο εγκεφαλικό κύκλωμα αύξησε συμπεριφορές που συνδέονται με την παρουσία εμβοών.
Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η σεροτονίνη αποτελεί βασικό στόχο στη θεραπεία της κατάθλιψης και του άγχους. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη θεραπειών που ανακουφίζουν τις ψυχικές διαταραχές χωρίς να επιδεινώνουν τις εμβοές.
«Υποψιαζόμασταν ότι η σεροτονίνη εμπλέκεται στις εμβοές, αλλά δεν γνωρίζαμε με ποιον ακριβώς τρόπο», εξηγεί ο νευροεπιστήμονας Zheng‑Quan Tang από το Πανεπιστήμιο Anhui. «Χρησιμοποιώντας ποντίκια, εντοπίσαμε ένα συγκεκριμένο εγκεφαλικό κύκλωμα που συνδέεται άμεσα με το ακουστικό σύστημα και μπορεί να προκαλέσει επιδράσεις παρόμοιες με τις εμβοές».
Όταν οι ερευνητές απενεργοποίησαν αυτό το κύκλωμα, παρατηρήθηκε σημαντική μείωση των συμπεριφορών που σχετίζονται με τις εμβοές. «Αυτό μας δίνει μια πολύ πιο ξεκάθαρη εικόνα για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο και ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις», προσθέτει.
Πώς πραγματοποιήθηκε το πείραμα
Οι επιστήμονες χαρτογράφησαν αρχικά τη νευρωνική διαδρομή από τον ραχιαίο πυρήνα της ραφής – περιοχή του εγκεφαλικού στελέχους που παράγει σεροτονίνη – προς τον ραχιαίο κοχλιακό πυρήνα, ο οποίος παίζει βασικό ρόλο στην επεξεργασία των ήχων.
Στη συνέχεια, τροποποίησαν γενετικά τα ποντίκια, ώστε να μπορούν να ενεργοποιούν τους νευρώνες που απελευθερώνουν σεροτονίνη είτε με φως είτε με φαρμακευτικές ουσίες. Τα ζώα υποβλήθηκαν σε μια σειρά δοκιμασιών για να διαπιστωθεί αν εμφάνιζαν συμπεριφορές που υποδηλώνουν την αντίληψη ενός υποκειμενικού ήχου.
Ένας βασικός δείκτης ήταν η αδυναμία των ζώων να αντιληφθούν τα διαστήματα σιωπής μέσα σε έναν ήχο – μέθοδος που χρησιμοποιείται ευρέως ως έμμεσος δείκτης εμβοών σε πειραματικά μοντέλα.
«Όταν διεγείρονται οι σεροτονινεργικοί νευρώνες, αυξάνεται η δραστηριότητα στις ακουστικές περιοχές του εγκεφάλου», σημειώνει ο νευροεπιστήμονας Laurence Trussell από το Πανεπιστήμιο Υγείας και Επιστημών του Oregon. «Τα ζώα συμπεριφέρονταν σαν να άκουγαν εμβοές, παρουσιάζοντας συμπτώματα αντίστοιχα με εκείνα που αναφέρουν οι άνθρωποι».
Όταν το συγκεκριμένο κύκλωμα αναστάλθηκε πλήρως, η συμπεριφορά που σχετίζεται με τις εμβοές μειώθηκε αισθητά. Αντίθετα, η έκθεση σε έντονο θόρυβο προκάλεσε παρόμοια αποτελέσματα με την αυξημένη δραστηριότητα της σεροτονίνης.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η σύνδεση μεταξύ σεροτονίνης και εμβοών είναι υπαρκτή και ότι το συγκεκριμένο εγκεφαλικό κύκλωμα ενδέχεται να παίζει άμεσο ρόλο στη δημιουργία των «φανταστικών» ήχων. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες σε ανθρώπους για την επιβεβαίωση των ευρημάτων.
Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση της κατάθλιψης και του άγχους σε ασθενείς με εμβοές χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. «Ίσως στο μέλλον καταστεί εφικτή η ανάπτυξη φαρμάκων που αυξάνουν τη σεροτονίνη σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, χωρίς να επηρεάζουν αρνητικά την ακοή», καταλήγει ο Trussell.
