Η Καθαρά Δευτέρα είναι μια από τις πιο ξεχωριστές ημέρες της ελληνικής παράδοσης και σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Πρόκειται για μια κινητή γιορτή που γιορτάζεται 48 ημέρες πριν από το Πάσχα και έρχεται αμέσως μετά το τέλος των Αποκριών.
Θρησκευτική σημασία
Η Καθαρά Δευτέρα συμβολίζει την πνευματική και σωματική κάθαρση. Οι πιστοί ξεκινούν μια περίοδο νηστείας, προσευχής και περισυλλογής, προετοιμαζόμενοι για τη μεγάλη γιορτή της Ανάστασης. Η λέξη «καθαρά» παραπέμπει στην ανάγκη για εσωτερική κάθαρση, συγχώρεση και ανανέωση.
Η νηστεία της Σαρακοστής είναι από τις αυστηρότερες του εκκλησιαστικού έτους, καθώς αποκλείονται το κρέας, τα γαλακτοκομικά και γενικά τα ζωικά προϊόντα.
Παραδοσιακά έθιμα
Παρά τον θρησκευτικό της χαρακτήρα, η ημέρα έχει έντονο γιορτινό και οικογενειακό στοιχείο. Σε όλη την Ελλάδα, οι άνθρωποι βγαίνουν στην ύπαιθρο για τα λεγόμενα «Κούλουμα», γιορτάζοντας με φίλους και συγγενείς.
Κύρια έθιμα της ημέρας είναι:
Το πέταγμα του χαρταετού: Συμβολίζει την άνοδο της ψυχής προς τον ουρανό και την πνευματική ανάταση.
Τα σαρακοστιανά εδέσματα: Λαγάνα (παραδοσιακό άζυμο ψωμί), ταραμοσαλάτα, ελιές, θαλασσινά, χαλβάς και όσπρια.
Οι υπαίθριες συγκεντρώσεις: Πάρκα, λόφοι και παραλίες γεμίζουν με οικογένειες που γιορτάζουν όλοι μαζί.
Πολιτιστική διάσταση
Η Καθαρά Δευτέρα είναι επίσημη αργία στην Ελλάδα και αποτελεί μια γέφυρα ανάμεσα στη χαρά των Αποκριών και τη σοβαρότητα της Σαρακοστής. Συνδυάζει τη θρησκευτική κατάνυξη με τη λαϊκή παράδοση, την οικογενειακή συνύπαρξη και την επαφή με τη φύση.
Είναι μια ημέρα που μας υπενθυμίζει τη σημασία της απλότητας, της εγκράτειας και της πνευματικής ανανέωσης, αλλά και της χαράς που προκύπτει από τη συλλογικότητα και τα έθιμα που διατηρούνται ζωντανά μέσα στον χρόνο.
Η Καθαρά Δευτέρα δεν είναι απλώς η αρχή μιας νηστείας· είναι μια ευκαιρία για νέο ξεκίνημα — τόσο πνευματικά όσο και κοινωνικά.
