Σου έχει συμβεί να ακουμπήσεις ένα πόμολο, ένα μεταλλικό αντικείμενο ή ακόμη και κάποιον άλλο άνθρωπο και ξαφνικά να νιώσεις ένα μικρό «τσίμπημα» σαν ηλεκτρικό ρεύμα;
Το φαινόμενο είναι πολύ συνηθισμένο και οφείλεται συνήθως στον στατικό ηλεκτρισμό. Μάλιστα, ορισμένοι άνθρωποι φαίνεται να το βιώνουν πολύ συχνότερα από άλλους.
Τι είναι ο στατικός ηλεκτρισμός;
Ο στατικός ηλεκτρισμός δημιουργείται όταν συσσωρεύεται ηλεκτρικό φορτίο στην επιφάνεια του σώματός μας.
Καθώς περπατάμε, κινούμαστε ή τα ρούχα μας τρίβονται μεταξύ τους και με άλλα υλικά, μπορεί να υπάρξει μεταφορά ηλεκτρονίων. Έτσι το σώμα αποκτά προσωρινά ηλεκτρικό φορτίο.
Όταν στη συνέχεια αγγίξουμε ένα αγώγιμο αντικείμενο, όπως ένα μεταλλικό πόμολο, το φορτίο μπορεί να εκφορτιστεί απότομα.
Αυτό είναι το μικρό «ηλεκτροσόκ» που αισθανόμαστε.
Γιατί κάποιοι άνθρωποι ηλεκτρίζονται πιο εύκολα;
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το σώμα τους «παράγει περισσότερο ηλεκτρισμό». Συνήθως έχει να κάνει με τις συνθήκες του περιβάλλοντος, τα ρούχα, τα παπούτσια και τις επιφάνειες με τις οποίες έρχονται σε επαφή.
1. Ξηρός αέρας
Ο στατικός ηλεκτρισμός εμφανίζεται ευκολότερα όταν η ατμόσφαιρα είναι ξηρή.
Γι' αυτό το φαινόμενο είναι συχνότερο τον χειμώνα ή σε χώρους με έντονη θέρμανση και χαμηλή υγρασία. Η υγρασία βοηθά το ηλεκτρικό φορτίο να διαχέεται ευκολότερα, ενώ στον ξηρό αέρα μπορεί να παραμένει περισσότερο στο σώμα.
2. Συνθετικά ρούχα
Υλικά όπως ο πολυεστέρας και άλλα συνθετικά υφάσματα μπορούν, υπό κατάλληλες συνθήκες τριβής, να ευνοήσουν τη δημιουργία στατικού φορτίου.
Έτσι, κάποιος που φορά συχνά συνθετικά ρούχα μπορεί να παρατηρεί περισσότερες μικρές εκκενώσεις.
3. Παπούτσια και δάπεδα
Τα παπούτσια και το είδος του δαπέδου παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Για παράδειγμα, το περπάτημα πάνω σε χαλιά ή μοκέτες μπορεί να δημιουργήσει στατικό φορτίο. Ορισμένες σόλες παπουτσιών λειτουργούν παράλληλα ως καλοί μονωτές, με αποτέλεσμα το φορτίο να παραμένει προσωρινά στο σώμα.
4. Η τριβή
Ακόμη και απλές καθημερινές κινήσεις μπορούν να δημιουργήσουν στατικό ηλεκτρισμό.
Το να σηκωθούμε από ένα κάθισμα, να βγάλουμε ένα πουλόβερ ή να περπατήσουμε πάνω σε μοκέτα μπορεί να προκαλέσει μεταφορά ηλεκτρικού φορτίου.
Γιατί βλέπουμε μερικές φορές μικρή σπίθα;
Αν έχει συσσωρευτεί αρκετό φορτίο και πλησιάσουμε ένα μεταλλικό αντικείμενο, μπορεί να γίνει ξαφνική ηλεκτρική εκκένωση μέσω του αέρα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα στο σκοτάδι, μπορεί να δούμε ακόμη και μια πολύ μικρή σπίθα.
Παρότι η τάση του στατικού ηλεκτρισμού μπορεί να είναι υψηλή, η ποσότητα ενέργειας που μεταφέρεται σε μια συνηθισμένη καθημερινή εκκένωση είναι πολύ μικρή. Γι' αυτό συνήθως αισθανόμαστε μόνο ένα στιγμιαίο τσίμπημα.
Πώς μπορούμε να μειώσουμε τον στατικό ηλεκτρισμό;
Μερικές απλές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν:
- Αυξήστε την υγρασία στον χώρο εάν ο αέρας είναι πολύ ξηρός.
- Προτιμήστε περισσότερο φυσικά υφάσματα, όπως το βαμβάκι.
- Αποφύγετε, όταν είναι δυνατόν, συνδυασμούς υλικών που δημιουργούν έντονο στατικό ηλεκτρισμό.
- Η ενυδάτωση του πολύ ξηρού δέρματος μπορεί επίσης να περιορίσει τις ενοχλητικές εκκενώσεις σε ορισμένες περιπτώσεις.
- Προσέξτε ιδιαίτερα τις μοκέτες και τα συνθετικά υλικά, που συχνά ευνοούν τη συσσώρευση φορτίου.
Είναι επικίνδυνο;
Στην καθημερινότητά μας, το μικρό «ηλεκτρικό χτύπημα» από στατικό ηλεκτρισμό είναι συνήθως ακίνδυνο, αν και μπορεί να είναι ενοχλητικό ή να μας ξαφνιάσει.
Χρειάζεται όμως διαφορετική αντιμετώπιση εάν αυτό που αισθάνεστε δεν είναι μια περιστασιακή στατική εκκένωση αλλά συμβαίνει όταν αγγίζετε συγκεκριμένη ηλεκτρική συσκευή, πρίζα ή μεταλλικό μέρος ηλεκτρικού εξοπλισμού. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να υπάρχει ηλεκτρική διαρροή ή πρόβλημα γείωσης και χρειάζεται έλεγχος από κατάλληλο επαγγελματία.
