Όλοι θέλουμε να πιστεύουμε ότι μπορούμε να εντοπίσουμε ένα ψέμα τη στιγμή που το ακούμε. Η αλήθεια, όμως, είναι πως αυτό συχνά αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολο απ’ όσο νομίζουμε. Οι άνθρωποι που ψεύδονται μπορεί να «ντύνουν» την ιστορία τους με πειστικές λεπτομέρειες και καλοστημένα άλλοθι, κάνοντας την εξαπάτηση να μοιάζει απόλυτα φυσική.
Ακόμη κι έτσι, υπάρχουν πάντα κάποιες μικρές, σχεδόν ανεπαίσθητες ενδείξεις που προδίδουν την ανειλικρίνεια. Ορισμένες συμπεριφορές είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικές — απλώς τείνουμε να τις προσπερνάμε χωρίς να το συνειδητοποιούμε.
5 σημάδια που μαρτυρούν ότι κάποιος σας λέει ψέματα
Αφύσικη γλώσσα σώματος
Η επικοινωνία δεν είναι μόνο λόγια. Το σώμα, συχνά άθελά μας, αποκαλύπτει πολλά περισσότερα από όσα εκφράζουμε με το στόμα. Οι άνθρωποι που ψεύδονται δυσκολεύονται να συγχρονίσουν τις λέξεις με τις κινήσεις τους. Έτσι, ενώ μπορεί να αφηγούνται μια φαινομενικά πειστική ιστορία, η στάση, οι κινήσεις και οι μικροεκφράσεις τους «λένε» κάτι εντελώς διαφορετικό.
Οι άνθρωποι που ψεύδονται συχνά αποφεύγουν την οπτική επαφή, εμφανίζουν υπερβολικό άγχος ή υιοθετούν μια αμυντική στάση σώματος, όπως σταυρωμένα χέρια και πόδια. Πολλές φορές αγγίζουν το πρόσωπό τους — κίνηση που γίνεται υποσυνείδητα, σε μια προσπάθεια να «κρύψουν» ό,τι λένε. Αν έχετε αμφιβολίες για την ειλικρίνεια κάποιου, παρατηρήστε προσεκτικά τα μη λεκτικά στοιχεία· μπορούν να αποκαλύψουν περισσότερα απ’ ό,τι οι ίδιες οι λέξεις.
Ιστορίες με υπερβολικές λεπτομέρειες
Παράδοξο αλλά αληθινό: οι ψεύτες σπάνια αφηγούνται απλές ιστορίες. Αντίθετα, συχνά τις «φορτώνουν» με πολλές λεπτομέρειες για να φανούν πιο αληθοφανείς. Ένας ειλικρινής άνθρωπος περιγράφει συνήθως τα γεγονότα με άμεσο τρόπο, εστιάζοντας στα βασικά. Όταν, όμως, κάποιος υπερβάλλει σε λεπτομέρειες, αυτό μπορεί να είναι ένδειξη προσπάθειας να καλύψει την ανειλικρίνειά του.
Φυσικά, υπάρχουν και άτομα που είναι γενικά πολυλογάδες. Ωστόσο, η ξαφνική ανάγκη να δώσουν υπερβολικές, ασυνήθιστες λεπτομέρειες μπορεί να αποτελεί «καμπανάκι». Αν κάποιος περιγράφει περισσότερα απ’ όσα χρειάζεται, ίσως προσπαθεί να στηρίξει μια ιστορία που δεν είναι αληθινή.
Αλλαγές στον τόνο της φωνής
Το ψέμα συχνά συνοδεύεται από αυξημένη ένταση και στρες, τα οποία προκαλούν μικρές, αλλά χαρακτηριστικές, αλλαγές στη φωνή. Καθώς το σώμα ενεργοποιεί τον μηχανισμό «πάλης ή φυγής», ανεβαίνουν οι καρδιακοί παλμοί και οι φωνητικές χορδές τεντώνονται — με αποτέλεσμα η φωνή να ακούγεται πιο έντονη ή πιο υψηλή από το συνηθισμένο.
Αυτό κάνει την φωνή ενός ψεύτη πιο «σφιγμένη» και συχνά πιο τσιριχτή. Ένας προσεκτικός ακροατής μπορεί να αντιληφθεί αυτή τη μεταβολή. Όταν παρατηρείτε ξαφνική αλλαγή στον τόνο, την ένταση ή την συχνότητα της φωνής κάποιου, ειδικά αν αυτό συνοδεύεται από άλλα σημάδια, υπάρχει πιθανότητα να προσπαθεί να επιβεβαιώσει μια ιστορία που δεν είναι αληθινή.
Αποφυγή ξεκάθαρων απαντήσεων
Η αποφυγή άμεσων και ξεκάθαρων απαντήσεων είναι ένα από τα συχνότερα σημάδια ότι κάποιος προσπαθεί να κερδίσει χρόνο ή να αποφύγει την αλήθεια. Συνήθως, ο συνομιλητής αλλάζει θέμα, «γυρίζει γύρω–γύρω», απαντά με άλλη ερώτηση ή εκτρέπεται από το αρχικό ερώτημα.
Για παράδειγμα, αν κάποιος ρωτήσει: «Μήπως μου πήρες αυτό το αντικείμενο;» και η απάντηση είναι «Γιατί να το πάρω;» αντί για ένα απλό «Όχι», αυτό μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι.
Οι ψεύτες συχνά καταφεύγουν σε τέτοιες τακτικές για να κερδίσουν χρόνο και να «χτίσουν» μία πιο πειστική ιστορία ή για να αποσπάσουν την προσοχή από την ανειλικρίνειά τους. Αν κάποιος αποφεύγει συστηματικά τις σαφείς απαντήσεις, μπορεί να υπάρχει βαθύτερο ζήτημα πίσω από αυτή τη συμπεριφορά.
Επανάληψη ερωτήσεων πριν από την απάντηση
Το να επαναλάβει κάποιος μια ερώτηση πριν απαντήσει μπορεί, βέβαια, να σημαίνει ότι δεν την άκουσε καθαρά. Ωστόσο, πολλές φορές αποτελεί έναν τρόπο να κερδίσει χρόνο για να επινοήσει μια πιο πειστική απάντηση.
Αν, για παράδειγμα, η ερώτηση είναι: «Τελείωσες με την εργασία;» και ο συνομιλητής απαντήσει:
«Αν τελείωσα με την εργασία; Λοιπόν…»
πριν καταλήξει στην τελική απάντηση, αυτό μπορεί να υποδηλώνει προσπάθεια επεξεργασίας μιας ιστορίας τη στιγμή εκείνη.
Η επανάληψη λειτουργεί ως μικρή «παύση» που επιτρέπει στο άτομο να διαμορφώσει τι θα πει. Αν παρατηρείτε συχνά τέτοιου είδους, αχρείαστες επαναλήψεις, ειδικά σε ευαίσθητα θέματα, μπορεί να είναι ένδειξη προσπάθειας συγκάλυψης.
Tip
Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι πολύπλοκες και το ψέμα είναι, δυστυχώς, ένα κοινό ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Δεν έχουν όλα τα ψέματα τον ίδιο σκοπό: κάποια ειπώνονται για να αποφευχθεί μια σύγκρουση ή για να διατηρηθεί η κοινωνική ευγένεια.
Όταν, όμως, το ψέμα γίνεται συνήθεια, μπορεί να φθείρει την εμπιστοσύνη και να πληγώσει βαθιά τους ανθρώπους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μόνη πραγματική λύση είναι η ανοιχτή συζήτηση και η ειλικρινής αντιμετώπιση του προβλήματος.
